Schrijven is vertalen

En dan is je verhaal klaar. Voldaan kijk je naar het resultaat; je bent er wonderwel in geslaagd het verhaal zoals dat in je hoofd zat op papier (of in de pc) te krijgen. Als schrijven voor jezelf je enige drijfveer is, ben je als schrijver geslaagd in je opzet.
Maar de kans is groot dat je zó tevreden bent met je creatie, zó trots op je pasgeborene, dat je deze aan de wereld wil laten zien. Want wat is er mooier dan anderen delen in jouw enthousiasme voor het zojuist geschrevene? Er is immers geen grotere kick voor een schrijver dan het vinden van een schare enthousiaste lezers. Het krijgen van de spreekwoordelijke erkenning.
Of je ego nu je drijfveer is of je enthousiasme om je verhaal te willen delen, nu zal je je verhaal moeten gaan vertalen. Want de gemiddelde lezer zal niet in jouw hoofd kunnen kruipen. Hij of zij kent jouw gedachtengang niet. Dus zal je je verhaal toegankelijker moeten maken. Bedoelingen uitleggen, darlings killen. Zodat de gebeurtenissen die voor jou vanzelfsprekend zijn voor de onwetende lezer ook duidelijk worden.
En jij dacht dat je klaar was.

Advertenties

Schrijver of schrijvend?

write

Schrijven is een populaire bezigheid vandaag de dag. Succesvolle auteurs als Stephen King en J.K. Rowling inspireren menigeen tot het plaatsnemen achter een toetsenbord, want…iedereen kan schrijven.
Op jacht naar eeuwige roem gaan veel aspirant-schrijvers al in een vroeg stadium op zoek naar aandacht, vaak nog voor ze iets substantieels hebben geproduceerd. Ze zien alleen de romantiek van het vak en willen het liefst een dagtaak maken van het ‘schrijver zijn’. Druk met sociale media, bloggen (‘Als ik jouw blog like, like jij dan die van mij?’), vloggen, schrijfwedstrijden en dure schrijfretraites in Zuid-Europa. Nu zal je daar niet noodzakelijkerwijs een betere schrijver van worden, maar het versterkt het gevoel tot een elitegroep te behoren, en het vooruitzicht op een mogelijke bestseller werkt nu eenmaal als een afrodisiacum.
Vaak is de schrijver in spe al in een vroeg stadium bezig met het zoeken naar een uitgever, terwijl deze energie beter gestoken kan worden in het verbeteren van het geschreven materiaal. Matig of zelfs slecht geschreven teksten worden afgeschoven op een redacteur, omdat men zich heeft laten wijsmaken dat een schrijver tegenwoordig ook marketingspecialist moet zijn. De commerciële talenten van een schrijver worden belangrijker dan de creatieve, en men is drukker bezig met zelfpromotie dan met het schrijven van teksten.

Slechts een enkele schrijver beseft dat bij het schrijven geen ruimte is voor ego. Een te groot ego staat een goed verhaal in de weg. Het verhaal staat immers voorop, is de hoofdrolspeler. Het verhaal vindt de schrijver. De schrijver staat in dienst van het verhaal, de schrijver is slechts een medium. De schrijver die dat beseft, is op de goede weg.

Vrij

Imagination Einstein

Ik verheug me al enige tijd op een vrije dag – met de nadruk op ‘vrij’ – en dus laat ik een griepje mij op deze frisse, maar zonnige verlofdag de kans niet ontnemen. Ik zou thuis kunnen blijven zitten, mezelf warm inpakken en me ziek gaan zitten voelen, maar ik doe het tegenovergestelde. Omdat ik er van overtuigd ben dat niet de temperatuur, maar een virus de oorzaak is van mijn gesteldheid hoop ik mijn bacillen ervan te overtuigen dat ze in de vrije natuur beter op hun plaats zijn dan in mijn lijf.
In wandelschoenen en bermudashort maar met voldoende aangekleed bovenlijf – ik wil het noodlot niet helemaal tarten – besluit ik een nieuw stuk van het Noord-Hollands duinreservaat te gaan verkennen. Nieuw, bij wijze van spreken, want het lag er waarschijnlijk al voordat ik bestond.
In het gezelschap van een fris zonnetje trek ik met mijn analoge tablet het bos in, hopend op wat inspiratie. Het enige dat ik van mezelf moet, is mijn hoofd leegmaken van elke vorm van verplichting. Het bos blijkt daarvoor een uitstekende plek: opgefokt door een overdaad aan prikkels, als een kind dat stijf staat van de suikers, slaat mijn verbeeldingskracht op hol en krijg ik spontaan schrijfdiarree.
Een Stonehenge-achtige heksenkring van kleine, dorre, boomrestanten en een heidevlakte met hier en daar een boom die de takken laat hangen, nog steeds treurend om het verlies van zijn bladeren. De Serengeti in Noord-Holland.
Ik nader een t-splitsing en loop tussen de bomen vandaan de volle zon in. Ik stop en rits mijn bodywarmer los. Ik absorbeer het weldadige zonlicht zoals Nintendo’s Mario power-ups absorbeert. En net als bij het parmantige loodgietertje zie ik in gedachten mijn energiebalkje aanzwellen naarmate ik langer in het zonlicht vertoef.
Na een kort treffen met een pensionado-echtpaar dat mij vanwege mijn hoed, bodywarmer en schrijfblok houdt voor een medewerker van Staatsbosbeheer ben ik geruime tijd helemaal alleen. Niet verwonderlijk, want met mijn blafhoest jaag ik waarschijnlijk het laatste klein wild weg dat zich nog in mijn gezichtsveld had kunnen ophouden.
Hoewel ik de tijd aan mezelf heb, begin ik toch te twijfelen aan de juiste werking van mijn richtingsgevoel, omdat het me langer kost mijn auto terug te vinden dan ik had verwacht. Maar net voordat ik me zorgen zou kunnen gaan maken merk ik dat ik op de juiste weg terug zit. Eén voor één passeer ik de herkenningspunten die ik op de heenweg al tegenkwam: de sprookjesboom uit de Efteling, het konijnenhol waar Alice en het witte konijn in tuimelden en de omgevallen boom waaronder ik de vergeetput van Antanneke de heks verwachtte aan te treffen.
Wie heeft er nu GPS nodig met zo’n fantasie?

Ik besluit het gevoel van vrijheid nog even vast te houden en ga langs de buurtsuper, om thuis onder het genot van een microgolfmaaltijd de opgeschreven flarden van dit stukje tot een leesbaar geheel te breien. Want dat moet ik wel.

Stiekem vooruitzien

Zolang je je boek aan het schrijven bent, is alles veilig. Je bent alleen met je computer en hebt alles onder controle. Je bepaalt zelf hoe je je verhaal schrijft, wanneer je schrijft en hoe snel. Alleen je verhaal telt. Als je boek klaar is, zal dat anders zijn. Dan moet je bezig gaan houden met de keerzijde van het schrijven: op welke manier ga ik mijn product aan de wereld presenteren? Een boek uitgeven is immers niet de grootste drempel die je anno 2015 als debuterend schrijver hoeft te nemen. Daarvoor ben je niet meer afhankelijk van de grillen van een uitgever.
De grootste uitdaging zal liggen in het promoten van je boek: hoe bereik je je doelgroep, hoe laat je de wereld weten dat je iets geschreven hebt dat de moeite van het lezen waard is?

Voorlopig liggen deze obstakels nog te ver op mijn weg om me nu al druk over te maken. Waar ik stiekem wel mijn gedachten over laat gaan is de vormgeving: hoe gaat mijn boek er straks uitzien? Welke omslag – en vooral welke titel – moet bij mijn doelgroep de juiste snaar raken?
Omdat mijn korte verhalen allen een mysterie als thema hebben, wilde ik aanvankelijk een titel die dit mysterie moest uitstralen. Maar titels als ‘de anomalie’ of ‘Geestkracht 11’ zullen waarschijnlijk weinig aantrekkingskracht uitoefenen op de potentiële lezer. En omdat je, commercieel gezien, moet schreeuwen om gehoord te worden, besloot ik mijn gedachtengang een draai te geven. Dus, zoals Steven Spielberg deed met zijn ‘Amazing Stories’, heb ik nu een andere (werk-)titel voor mijn debuutbundel. Subtiliteit heeft plaats gemaakt voor duidelijkheid.

PB FV omslag logo

Schrijven is niet leuk

Eigenlijk houd ik niet van schrijven. Ik ben dan ook jaloers op schrijvers die zonder moeite het ene verhaal na het andere uit hun computer schudden. Maar ja, als je tevreden bent met het schrijven van supermarkt-anekdotes en keukentafelpoëzie en geen behoefte hebt je schrijftechnieken verder te verbeteren, kan het leven als schrijver er best zorgeloos uit zien. Vooral als je ook nog een schare fans hebt verzameld die reikhalzend naar je volgende verhaal, column of anekdote uitzien.
Een reis kan best aangenaam zijn over een weg zonder obstakels.

Een schrijver schrijft niet voor zijn eigen ego of vanwege de romantiek van het ‘schrijver zijn’. Een schrijver is een medium, een doorgeefluik. Het verhaal wil geschreven worden, het verhaal vindt de schrijver. Ik zit vol met ideeën, met verhalen die in de rij staan om door mij geschreven te worden. Aan mij de taak te schrijven op een manier die deze verhalen eer aan doet, zodat ze geen voortijdige dood sterven. Geen makkelijke taak als je weinig zelfdiscipline hebt en veel zelfkritiek.

Quote Self-Discipline

Ik laat mijn verhalen niet lezen aan vrienden en familieleden die ze, om mijn gevoelens te sparen, zonder meer de hemel in prijzen. Want daar heb ik niets aan en daar heeft het verhaal niets aan. Ik wil kritische proeflezers, die me waardevolle feedback geven waarmee ik mijn schrijftechniek kan verbeteren. Zodat, als mijn debuutbundel uiteindelijk zijn première beleeft, deze de moeite waard zal zijn.